2019
03
03

Voedingstoffen

By Wendy 0

Voedingstoffen
In alles wat we dagelijks eten en drinken zijn voedingsstoffen te vinden, ook wel nutriënten genoemd. Voedingsstoffen kunnen één of meerdere functies in ons lichaam vervullen; er zijn brandstoffen, bouwstoffen en beschermende stoffen. Sommige voedingsstoffen zijn onmisbaar voor onze gezondheid en worden daarom essentieel genoemd. Ons lichaam kan deze zelf niet aanmaken en moet deze stoffen daarom uit voedsel halen. Denk hierbij o.a. aan vitamines, mineralen, vetzuren en aminozuren. Om voedingsstoffen te verwerken is ook het drinken van voldoende water noodzakelijk.

Onze voeding bestaat uit een mix van voedingsstoffen en wordt in de regel opgedeeld in twee categorieën: macronutriënten (macro’s) en micronutriënten (micro’s).

Macronutriënten
Macronutriënten zijn voedingsstoffen die in hoge mate aanwezig zijn in onze voeding en die energie leveren. Dit drukken we uit in calorieën. De macro’s zijn koolhydraten, eiwitten en vetten. Soms wordt alcohol als vierde macronutriënt gezien maar deze is in tegenstelling tot de andere drie niet van belang voor het optimaal functioneren van ons lichaam.

Koolhydraten
Koolhydraten zijn de primaire energiebron voor ons lichaam en is een verzamelnaam voor suiker, zetmeel en vezels. Ze zijn vooral te vinden in graanproducten, rijst, aardappelen, fruit en groente. Koolhydraten spelen een belangrijke rol voor onze hersenfunctie door middel van de stof glucose die vrijkomt als koolhydraten worden verteerd. Glucose zorgt er ook voor dat onze rode bloedcellen, die verantwoordelijk zijn voor het zuurstoftransport in ons lichaam, van energie worden voorzien.
Koolhydraten zijn enkelvoudig (snelle koolhydraten) of complex (langzame koolhydraten). Enkelvoudig houdt in dat dit producten zijn waar suiker aan is toegevoegd en/of sterk bewerkte producten. Ze leveren snel veel energie (calorieën) en kunnen bijdragen aan gewichtstoename. Ook zorgen ze voor hoge pieken in de bloedsuikerspiegel.

Bij producten met enkelvoudige koolhydraten kun je denken aan koek, snoep, chips e.d.
Complexe koolhydraten worden langzaam in het bloed opgenomen en werken verzadigend waardoor ze een positieve invloed hebben op je lichaamsgewicht. Ook veroorzaken ze een minder sterke stijging van de bloedsuikerspiegel. Producten met complexe koolhydraten zijn onder meer: volkoren brood, zilvervliesrijst, bonen, fruit en groente.

Eiwitten
Eiwitten worden ook wel proteïne genoemd en het zijn zowel voedingsstoffen als bouwstoffen (aminozuren). Het eten van voldoende eiwitten is belangrijk omdat het alle weefsels in ons lichaam herstelt, beschermt en verbetert. De benodigde hoeveelheid eiwitten verschilt per persoon en is mede afhankelijk van leeftijd en inspanning. Het Voedingscentrum geeft als richtlijn voor volwassenen om per dag 0,8 gram eiwit per kilo lichaamsgewicht binnen te krijgen.
Eiwitten zijn te vinden in dierlijke vorm en plantaardige vorm. Dierlijke eiwitten zitten in voeding als vlees, vis, eieren en zuivelproducten en plantaardige eiwitten zitten in graanproducten, noten, bonen en kikkererwten.

Vetten
Ook vetten leveren energie en zijn een belangrijke bouwstof voor ons lichaam. Daarnaast leveren ze ook vitamines die uitsluitend oplosbaar zijn in vet (A, D, E en K) waardoor we deze alleen binnenkrijgen door middel van voeding. Vetten zijn in te delen in verzadigde en onverzadigde vetten. Onverzadigde vetten zijn belangrijk voor het verlagen van het slechte cholesterol (LDL) in ons lichaam. Deze krijg je binnen via plantaardige oliën, noten en vette vis. Van de verzadigde vetzuren is het aan te raden de transvetten (ook wel fabrieksvetten genoemd) te beperken. Deze ontstaan door industriële bewerking van voeding. Dit resulteert in een verhoging van het slechte cholesterol (LDL) en een verlaging van het goede choleserol (HDL) wat een verhoogd risico op hartaandoeningen met zich meebrengt. Transvetten zijn te vinden in gefrituurde producten, pizza’s, instant sauzen, gebak enz.

De micronutriënten
Dit zijn voedingsstoffen die in kleine hoeveelheden in onze voeding voorkomen; we krijgen er per dag gemiddeld maar één gram of minder van binnen. We hebben er dan ook maar weinig van nodig. Onder deze categorie vallen vitaminen, mineralen en spoorelementen.

Vitamines en mineralen zorgen voor belangrijke processen in het lichaam zodat het goed functioneert, met  name op het gebied van groei en ontwikkeling maar zijn ook belangrijk voor de weerstand. Vitaminen worden (bijna) niet door ons lichaam aangemaakt maar worden uit gezonde voeding gehaald. Er wordt onderscheid gemaakt tussen vetoplosbare vitaminen (vitamine A, D, E en K) en wateroplosbare vitaminen (de B- en C-vitaminen).
Spoorelementen zijn ook van belang voor een goede gezondheid maar hiervan heeft het lichaam minder nodig dan van vitaminen en mineralen. Bijv. ijzer, fluoride en jodium.